Droneshow met 600 drones in de vliegroute van een luchthaven: Hoe coördineer je dat?

ENGLISH VERSION - Drone Show with 600 drones in the flight path of an Airport: How do you co-ordinate this?

Onlangs zag ik dat het grootschalig openlucht musical ‘Bokkenrijders’, zou plaatsvinden in het voetbalstadion van Maastricht en zou eindigen met een spectaculaire droneshow van 600 drones.

Het evenement zou gedurende 20 avonden in juni plaatsvinden. Ik werd al snel nieuwsgierig naar wat er nodig is om zo'n show te organiseren en hoe dit wordt gecoördineerd met de luchtverkeersleiding. Het stadion ligt 9 km ten zuiden van Maastricht Aachen Airport.

De organisatoren van de droneshow is het bedrijf Flyingstars uit Duitsland. We namen contact met ze op en vroegen wat er nodig is om zo'n enorm spektakel te plannen, coördineren en uit te voeren. We spraken ook met LVNL van Maastricht Aachen Airport om te vragen hoe zij samenwerken met de organisatie van de show.

FLYINGSTARS - Drone Show Operators

Je hebt 20 shows gepland met 600 drones voor het evenement ‘Bokkenrijders’. Is dit de grootste show waaraan je hebt gewerkt?

Tot nu toe wel. We hebben vorig jaar in september ook een show met 600 drones gedaan voor de promotieshow van ‘De Bokkenrijders’. Dat was de eerste keer dat we met zoveel drones vlogen. Normaliter zijn de shows met ongeveer 100-300 drones.

Teaser Bokkenrijders Drone Show

Hoe lang duurt het om zo’n show te op te zetten?

De aanvraag kwam begin vorig jaar binnen, en sindsdien is het een proces geweest van heen-en-weer overleg, waardoor de show geleidelijk vorm heeft gekregen.

De tijd voor het opzetten van een show hangt altijd een beetje af van het project en de wensen van de klant. Voor ‘Bokkenrijders’ moesten veel aspecten in overweging worden genomen. Zo werd er speciaal voor de musical muziek gecomponeerd, en onze vormgevers stemden de kleur- en lichteffecten af op deze muzikale hoogtepunten. Regisseur Servé Hermans kon ons tijdens feedbacksessies uiteraard ook aanvullende verzoeken voor wijzigingen geven, om ervoor te zorgen dat de productie vanuit dramaturgisch perspectief ook aansloot bij de actie op het podium.

Het was een geweldige samenwerking met Servé Hermans en het team, en we voelen ons zeer bevoorrecht dat we deel mochten uitmaken van dit unieke spektakel.

600 drones die elke nacht moeten worden opgeladen. Hoe lang duurt dat?

We hebben ruimte om ongeveer 260 batterijen tegelijkertijd op te laden. Elke laadcyclus duurt ongeveer 3 uur, dus in totaal duurt het ongeveer 9 uur, maar we hebben ook altijd enkele reservebatterijen.

ATC-coördinatie: Wat is de procedure voor overleg met de Luchtverkeerstoren en luchtverkeersleiding van Maastricht Aachen Airport elke avond?

Elke middag of vroege avond (tot nu toe – even afkloppen 😊) ontvangen we een vluchtgoedkeuring voor ons plan voor de show van die avond.

Later op de avond vraagt onze gewaardeerde partner van HighScan (DroneSolution; https://www.highscan.nl/), die hun radioapparatuur nabij het drone-showgebied hebben opgesteld, goedkeuring aan van ATC en onderhoudt daarna de communicatie met ons.


De toestemming van de verkeerstoren om te starten met de show gaat via VHF radio communicatie


VHF Antenne voor het radio contact met de verkeerstoren in Beek

We zijn ook zeer dankbaar voor de positieve samenwerking met LVNL en voor al hun inspanningen om de drone-show mogelijk te maken.

Ben je tijdens de show altijd in contact met LVNL?

Onze partners van HighScan staan in contact met LVNL en als er iets is, kunnen we de drones onmiddellijk weer laten landen.

Hebben jullie ook systemen waarmee jullie het luchtverkeer in de omgeving kunnen monitoren?

Naast het contact met LVNL via HighScan gebruiken we ook apps zoals Flightradar en luchtwaarnemers om het luchtruim te monitoren.

Het weer is in de eerste drie weken van het evenement een behoorlijke uitdaging geweest. Hoe houden jullie dat in de gaten en welke mogelijkheden hebben jullie?

Ja, het weer was een uitdaging en dat blijft het ook. Op showdagen controleren we voortdurend weerapps en verschillende weermodellen. Als het weer er slecht uitziet, passen we onze opstelling aan en beginnen we bijvoorbeeld wat later met opbouwen. Gisteren zou er bijvoorbeeld na de show een onweersbui overtrekken (uiteindelijk hadden we geluk dat die wat later kwam), maar we hadden tenten opgezet zodat we na de show snel alles veilig konden stellen.


Het plaatsen van 600 drones door het team


Stapel drones

Enkele impressies van de DRONEshow. Foto's van de droneshow met dank aan Caleb Godor.

LVNL - Maastricht Aachen Airport

Wat is het proces en welke methoden gebruikt het droneteam om met de verkeerstoren en verkeersleiding te communiceren voordat de droneshow wordt gestart?

Binnen de LVNL krijgen drone-operaties in ons luchtruim speciale aandacht en worden deze, waar passend, behandeld als speciale evenementen.

Voor drone-operaties die plaatsvinden dicht bij de luchthaven, binnen de TMA/gecontroleerde sone, wordt de aanvraag beoordeeld door het Operationeel Helpdesk (OHD) om eventuele gevolgen voor ander luchtverkeer vast te stellen. Zodra alle voorbereidingen en coördinatoren zijn afgerond, verzorgt de OHD de operationele coördinatie.

Op de dag van de show wordt de verkeerstoren vooraf geïnformeerd over de geplande drone-activiteit. Voordat de voorstelling begint, heeft de dronepiloot radiocontact met de luchtverkeersleiding en vraagt toestemming te vliegen binnen de coördinaten die tijdens de planningsfase zijn overeengekomen. Afhankelijk van de verkeerssituatie op dat moment verleent de luchtverkeersleiding de definitieve toestemming en kan zij indien nodig aanvullende beperkingen opleggen om veiligheid te waarborgen.

Verkeerstoren Maastricht Aachen Airport. © ATC Network

De show vindt plaats zeer dicht bij de vertrek- en aankomstroutes van Maastricht Aachen Airport. Maakt dit de uitvoering moeilijker?

Het maakt de uitvoering niet per se moeilijker te coördineren, maar het vereist wel zorgvuldige planning en voorbespreking.

Omdat de droneshow plaatsvindt dicht bij de aankomst- en vertrekroutes, moeten we de impact ervan op ander luchtverkeer grondig evalueren en bepalen hoe de operatie veilig kan worden ingepast binnen de bestaande verkeersstromen.

Veiligheid heeft altijd onze hoogste prioriteit. Luchtverkeersleiders werken volgens strikte separatiestandaarden, en elke droneactiviteit nabij vliegroutes moet zodanig worden geïntegreerd dat deze standaarden behouden blijven of dat er alternatieve veiligheidsmaatregelen van kracht zijn.

Zijn er tot nu toe problemen geweest met de doorgang van de show vanwege overige vliegverkeer?

Tot nu toe zijn er geen noemenswaardige problemen vastgesteld.

Het doel van het plannings- en coördinatieproces is om potentiële conflicten ruim vóór de uitvoering te identificeren en te beperken. Voor de meeste drone-operaties wordt elke interactie met ander luchtverkeer aangepakt via voorafgaande communicaties en operationele procedures.

Deze specifieke operatie vereist extra aandacht vanwege de omvang van de droneshow en het grote aantal drones dat erbij betrokken is. Als luchtverkeer met prioriteit toegang tot het gebied nodig heeft, kan de drone-operatie worden opgeschort. Omdat het veilig landen van een groot aantal drones tijd kost, zijn zorgvuldige planning en coördinatie essentieel.

Bent u in staat om de hoogte en locatie van de drones te monitoren terwijl de show plaatsvindt?

Wij beschikken niet over een systeem dat directe bewaking biedt van de drones die bij de show betrokken zijn. Luchtverkeersleiders monitoren de drones daarom niet op dezelfde manier als zij conventionele vliegtuigen monitoren.

De operatie wordt uitgevoerd binnen vooraf overeengekomen coördinaten, waaronder het goedgekeurde operationele gebied en de maximale hoogte. Tijdens de hele operatie blijft de dronepiloot in directe radiocontact met de luchtverkeersleiding, zodat eventuele operationele instructies of wijzigingen onmiddellijk kunnen worden doorgegeven.

Afgezien van deze zeer speciale en ongebruikelijke drone-activiteit, hoeveel andere dronevergunningen behandelen jullie op dagelijkse/wekelijkse basis?

Het aantal varieert per luchthavenregio, maar LVNL ziet een duidelijke toename in drone-activiteit binnen het gecontroleerde luchtruim.

Rond Maastricht Aachen Airport worden er maandelijks ongeveer 50 aanvragen voor commerciële drone-operaties beoordeeld en gecoördineerd. Dit cijfer is exclusief de drone-operaties van hulpdiensten; deze worden via afzonderlijke procedures afgehandeld.

De groei van drone-activiteit weerspiegelt het toenemende gebruik van drones voor inspecties, landmetingen, mediaproducties en andere professionele toepassingen.